Technoventure

Uitvinding in Bedrijf

Innovatie subsidie aanvragen: hoe vergroot je de kans
op succes?

Wanneer je als bedrijf werkt aan een innovatief product of idee maar je beschikt niet over voldoende financiële middelen om de hele ontwikkeling tot een goed einde te brengen kun je subsidie aanvragen voor je idee of uitvinding bij de Nederlandse overheid. Er zijn letterlijk tientallen subsidieregelingen waar je als uitvinder of bedenker van een innovatief idee aanspraak op kunt maken. Het doel van al die regelingen is het Nederlandse bedrijfsleven te ondersteunen bij het (internationaal) in de markt zetten van innovatieve producten en zo werkgelegenheid voor Nederland te behouden en zo mogelijk het aantal arbeidsplaatsen te verhogen. Hoewel er tientallen miljoenen euros beschikbaar zijn om zo het Nederlandse bedrijfsleven concurrerender te maken en te ondersteunen bij het ontwikkelen van innovatieve producten worden die natuurlijk niet zo maar aan iedereen mee gegeven onder het motto "doe er wat leuks mee". Zo eenvoudig is het niet om succesvol een innovatie subsidie aan te vragen. Elke subsidieregeling kent zo zijn eigen doelstellingen en voorwaarden en het is de uitdaging van elke ondernemer met een innovatief idee om een subsidie te vinden die past bij zijn ideeën en plannen. Het is zeker nuttig en noodzakelijk om eerst eens rond te kijken in subsidieland: welke regelingen zijn er allemaal en waarom is het verstandig om een bepaalde subsidie aan te vragen en een andere mogelijkheid juist links te laten liggen? Er zijn zoveel regelingen dat het onmogelijk is om ze allemaal met hun voorwaarden en eigenaardigheden op een rijtje te zetten. Daarom zullen we hieronder de onderscheidende kenmerken op een rijtje zetten zodat je zelf kunt inschatten of je een kans maakt wanneer er een nieuwe subsidieregeling wordt gepresenteerd. Maar eerst even iets over de herkomst van de innovatie subsidies.

Subsidies worden verstrekt door verschillende overheden en instanties

Ten eerste is er niet één instantie in Nederland die innovatie subsidie verstrekt. Nederland kent verschillende bestuurslagen en een diversiteit aan (semi) publieke overheidsinstellingen die tot doel hebben het Nederlands bedrijfsleven te ondersteunen. Innovatie subsidies kunnen dan ook toegekend worden door diverse instanties. Even de belangrijkste op een rijtje. Ten eerste is er natuurlijk de nationale overheid die tal van regelingen kent. Een groot deel daarvan worden namens de nationale overheid toegekend en beheerd door RVO: de "Rijksdienst voor Ondernemend Nederland" (het vroegere Agentschap NL). Zij kunnen je ook verder helpen met de Europese subsidies. Je kunt ze vinden op rvo.nl. Vervolgens hebben we de provincies. Deze willen ook graag de innovatieve ondernemers in hun provincie ondersteunen en bedenken daarom ook verschillende subsidieregelingen. Kijk voor meer informatie op de websites van de provincies en dan meestal onder de afdeling "economische zaken". Dit kan erg interessant zijn omdat de provincies, na de verkoop van hun belang in de energiebedrijven, opeens de beschikking hadden over miljoenen (Flevoland, 8 miljoen) tot miljarden (Gelderland, meer dan 6 miljard). En de provincies zijn bezig om een flink deel van dit geld weg te zetten door middel van ondersteuning van hun bedrijven. Gemeentes willen ook nog wel eens de ondernemers binnen de gemeentegrenzen ondersteunen door middel van subsidies. Daarbij gaat het echter niet zozeer om innovatie maar vaak om zaken als loonkostensubsidies of een subsidie ter stimulering van de werkgelegenheid in de vorm van nieuwe banen, leerwerk- en stageplekken. Als laatste moeten we hier nog noemen de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen zoals de NOM (in het Noorden), de BOM (in Brabant) of de Oost NV (Gelderland en Overijssel). Zij hebben tot doel om de regionale en lokale economie te ondersteunen. Meestal houden ze zich bezig met het investeren in innovatieve en snel groeiende bedrijven in de regio maar het kan ook voorkomen dat ze een subsidieregeling uitvoeren. Dit gebeurt dan vaak in samenwerking met de provincie of het Rijk.

Subsidie aanvragen: de eenvoudige toekenningsprocedure, de call en de tender

Subsidiepotten bevatten natuurlijk niet ongelimiteerd geld. Om er voor te zorgen dat de middelen worden toegekend aan de beste projecten wordt er vaak voor gekozen om een selectieprocedure in te stellen. De selectie verloopt dan via een zogenaamde tender of call. De toekenning vindt dan plaats mede op basis van externe, onafhankelijke deskundigen die de projectaanvragen beoordelen. In volgorde van zwaarte kan de toekenning van subsidie dus plaatsvinden via de volgende procedures:

Eenvoudige toekenningsprocedure: Bij de eenvoudige manier van toekennen zit er een bepaalde hoeveelheid geld in de pot en toekenning verloopt via het principe "wie het eerst komt het eerst maalt". Wel wordt er door de uitvoeringsinstantie altijd een technische check gedaan af de aanvrager en de aanvraag wel aan de gestelde voorwaarden voldoet. Want voorwaarden zijn er altijd. Er wordt dan bijvoorbeeld gekeken of de aanvraag wel bij het gevraagde onderwerp past en of er niet teveel subsidie wordt gevraagd. Wanneer de subsidie bijvoorbeeld bedoeld was voor het ontwikkelen van medische innovaties met een maximale subsidie van 50.000 Euro per project zal er dan worden gecontroleerd of de respectievelijke aanvragen daar ook werkelijk over gaan en wat de hoeveelheid geld is dat er gevraagd wordt. En er wordt bijvoorbeeld gekeken of de aanvragende partij wel staat ingeschreven als besloten vennootschap bij de Kamer van Koophandel. Maar, zoals gezegd, de aanvragen worden niet inhoudelijk beoordeeld. Deze eenvoudige procedure wordt vaak gevolgd bij kleinere projecten waar niet zoveel geld mee is gemoeid.

De Call. Bij een subsidie procedure met een call geldt ook het principe "wie het eest komt het eerst maalt" maar er wordt daarbij wel door externe en onafhankelijke deskundigen gekeken of de aanvraag aan bepaalde kwaliteitscriteria voldoet. En natuurlijk wordt ook hier eerst de technische check gedaan zoals bij de bovengenoemde eenvoudige toekenningsprocedure. Vaak geven de externe deskundigen punten voor bepaalde criteria. De kwaliteit van de aanvraag wordt meestal meegenomen. Andere criteria kunnen zijn: de mate waarin het project bijdraagt aan de doelstellingen van de subsidieregeling, de kwaliteit van de business case of - natuurlijk - de mate van innovativiteit. Voor elk criterium kunnen er zo een hoeveelheid punten behaald worden en als het totaal aantal punten boven een bepaalde drempel uitkomt wordt het voorstel gehonoreerd. Deze systematiek wordt gevolgd totdat de pot leeg is. Mocht er daarna nog een heel goed voorstel worden ingediend dat veel punten scoort is dat jammer, maar dat goede voorstel kan dan niet meer worden gehonoreerd.

Wat is een Tender? Bij een Tenderprocedure is er ook sprake van een technische check gecombineerd met een beoordeling door externe, onafhankelijke deskundigen die eveneens op basis een aantal criteria punten toekennen aan de voorstellen. Het verschil met de Call is dat er bij een Tender ook sprake is van een echte competitie. Na het verstrijken van een vooraf gestelde deadline worden er geen aanvragen meer meegenomen in de beoordeling en gaan de deskundigen aan het werk. Nadat zij alle aanvragen beoordeeld hebben worden deze gerankt op basis van de gescoorde punten. Vervolgens worden de voorstellen gehonoreerd van hoog naar laag puntenaantal, net zo lang totdat de pot leeg is. Vooral het meedoen met een Tender, waarbij een deadline gehaald moet worden met een aanvraag van zo hoog mogelijke kwaliteit, vergt de nodige voorbereidingen en kan de nodige stress en frustraties opleveren. Het is daarom verstandig om je van tevoren goed in de aanvraagprocedure te verdiepen en te bedenken of je de competitie aankan en of je die ook aan wilt gaan. Dit is geen kwestie van formuliertje invullen en klaar. Kun je bijvoorbeeld de dagen voor de deadline je agenda leegmaken om hier al je tijd aan te besteden?

Is elk idee oké of moet het gaan over een bepaald onderwerp?

Als je bij een bepaald subsidieprogramma een aanvraag voor een innovatie subsidie in wilt dienen is het soms mogelijk dat er geen eisen gesteld worden aan het onderwerp van het innovatieve idee dat je beschrijft in je aanvraag. Vaak, echter, is het zo dat dat het subsidieprogramma een aantal algemene doelstellingen kent en een aantal specifieke doelstellingen. Onder de eerste vallen bijvoorbeeld zaken als stimulering van de regionale economie, ondersteuning van de concurrentiekracht van het regionale MKB en natuurljk het bevorderen van de werkgelegenheid. Je moet dan in je aanvraag beschrijven hoe jouw project bijdraagt aan de doelstelling van het programma. Meestal telt dit ook mee in de beoordeling, dus neem dit erg serieus. De doelstellingen van een programma staan altijd in het programmadocument beschreven. Het is zelfs handig om bij de beantwoording van de vraag de termen over te nemen die in het programmadocument gebruikt worden (de zogenaamde "buzzwords"). Dan hoeft de beoordelaar er ook niet naar te raden en waarom zou je ze het moeilijk maken als het gemakkelijk kan? Je hoeft je er ook niet een lang verhaal met tal van bewijzen van te maken. Als je in een paar zinnen aan kunt geven waarom jouw idee past bij de doelstellingen van de subsidie is dat voldoende. Vervolgens kun er nog over nadenken of je zover wilt gaan om de gebruikte buzzwords in jouw aanvraag vetgedrukt weer te geven. Sommige subsidieadviseurs vinden dat je dit beter niet kunt doen en anderen vinden juist weer van wel. Dit is echt een kwestie van persoonlijke voorkeur.

Onder de specifieke doelstellingen zijn vaak een of meerdere speerpunten geformuleerd waar de ingediende projectaanvragen bij moeten aansluiten. Het onderwerp van de aanvragen moet dan bijvoorbeeld gaan over CO2 reductie, healthy ageing, de biobased economy, sensoren in de zorg, duurzame landbouw, etc. Dit kan dus van alles zijn maar vaak sluiten de onderwerpen aan bij wat er op dat moment hot en hip is in de (regionale) politiek. Hier gaar het ook weer om een stukje huiswerk: als je je in allerlei bochten moet wringen en in lange verhalen verre horizonten en grote visies moet schetsen om jouw voorstel er een beetje bij te laten passen moet je je afvragen of je wel een aanvraag moet indienen bij dit specifieke programma. Immers, iemand die in twee zinnen kan uitleggen waarom zijn of haar aanvraag goed bij de doelstellingen van het programma past zal daar waarschijnlijk veel beter op scoren dan jijzelf. Want de beoordelaars zijn vaak welwillend maar ook (terecht) kritisch. En wees ook specifiek en zo beknopt mogelijk in je uitleg. Als laatste: wees je ervan bewust dat je niet altijd bij alle doelstellingen van de regeling hoeft aan te geven waarom jouw aanvraag er al dan niet bij past. Een subsidieprogramma dat als doelstellingen heeft CO2 reductie, duurzame landbouw en sensoren zal niet alleen aanvragen honoreren waarin speciaal voor de duurzame landbouw innovatieve sensoren worden ontwikkeld waarmee CO2 kan worden gemeten.

Dat is nog niet alles. Er zijn nog meer kenmerken van een subsidieprogramma op basis waarvan je de keuze kunt maken om bij dat specifieke programma een subsidie aan te vragen. Deze zullen we elders bespreken. Het gaat dan bijvoorbeeld om de ontwikkelingsfase van een innovatie (dit worden vaak de technology readiness levels genoemd), de doelgroep, de hoeveelheid subsidie die je per project kunt aanvragen, en het subsidiepercentage.