De keuze van een rechtsvorm voor je onderneming
De vorm die je kiest voor het runnen je onderneming wordt de rechtsvorm genoemd. Als zelfstandig ondernemer voer je opdrachten uit voor verschillende opdrachtgevers op basis van een commerciële overeenkomst (contract). Dit betekent dat je werkzaamheden uitvoert zonder dat er sprake is van een dienstbetrekking. Het is belangrijk dat je een rechtsvorm kiest die het beste past bij jouw business.
Verschillende rechtsvormen
De meeste starters in Nederland doen dat op basis van een eenmanszaak of een vennootschap onder firma (vof). Andere mogelijke rechtsvormen zijn onder andere de besloten vennootschap (bv), de naamloze vennootschap (nv), de maatschap en commanditaire vennootschap. De rechtsvorm die je kiest voor je onderneming heeft vergaande gevolgen voor zaken als aansprakelijkheid bij schulden van de onderneming en voor de diverse belastingregelingen. Er zijn dus diverse mogelijkheden om de rechtsvorm voor je onderneming te kiezen en het is van groot belang om je hier goed in te verdiepen. Op de diverse fora op internet veelvuldig over dit onderwerp gediscussieerd en soms wordt als insteek gekozen de meest snelle, of meest goedkope manier om te starten. Het is echter zeer onverstandig om bijvoorbeeld alleen de startkosten te nemen als criterium voor de rechtsvorm van je onderneming.
Eerst even iets over de ondernemer
Een ondernemer is volgens de wet iemand die zelfstandig, dus zonder dat er sprake is van een hiërarchische arbeidsverhouding (een baas!) opdrachten uitvoert voor eigen rekening en risico en voor meerdere opdrachtgevers (minstens drie per jaar). Dus je ondernemer voelen is iets anders dan als ondernemer gezien worden door de wet- en regelgeving. Zo hanteert de belastingdienst een aantal criteria om te bepalen of iemand ondernemer is voor de inkomstenbelasting. Deze worden opgesomd op de site van de belastingdienst. Een belangrijk element bij het ondernemerschap is risico. Als je het risico loopt om niet betaald te krijgen voor je producten of diensten of je geld en je goede naam te verliezen ben je een ondernemer (volgens de belastingdienst....). Afgezien van het feit hoe de wet naar ondernemers kijkt zet het lijstje ook een aardig beeld neer van het drijven van een onderneming.
Belangrijke begrippen voor het ondernemerschap en de gekozen rechtsvorm zijn de aansprakelijkheid en de belastingplicht. De gekozen rechtsvorm bepaalt wie de rechtspersoon zal zijn die eigenaar wordt van de onderneming. Deze eigenaar is aansprakelijk en is belastingplichtig voor de winst uit de onderneming. De rechtspersoon kun je zelf zijn (zoals bij een eenmanszaak) maar dat kan ook de onderneming zijn (zoals in een besloten vennootschap). Wanneer er sprake is van het oprichten van een onderneming op basis van een innovatief product of een nieuwe dienst zal er meestal gekozen worden voor een BV. Dit komt omdat er met de ontwikkeling van een nieuw product meestal nogal wat kapitaal benodigd is en er dus door de oprichters van de onderneming ook meer risico wordt gelopen.
De eenmanszaak
De ondernemer met een eenmanszaak is een zelfstandige die de enige eigenaar is van het bedrijf. Het is dus heel goed mogelijk dat de eigenaar van een eenmanszaak personeel in dienst heeft. Maar een eenmanszaak is geen rechtspersoon en dat betekent dat de eigenaar persoonlijk aansprakelijk is voor schulden van de onderneming of andere problemen. Als er wordt voldaan aan de criteria voor het ondernemerschap moet er inkomstenbelasting worden betaald en BTW worden afgedragen. De ondernemer met de eenmanszaak kan ook gebruik maken van de speciale regelingen voor ondernemers zoals de zelfstandigenaftrek.
ZZP-ers, Freelancers en de VAR-verklaring
De letters ZZP staan voor Zelfstandig Zonder Personeel. ZZP of freelancer (beide termen worden worden vaak door elkaar gebruikt) zijn geen officiële rechtsvormen en daarom zijn ZZP-ers en freelancers voor de wet gewoon ondernemer. Beide zijn zelfstandig ondernemers die in opdracht werken waarbij er geen sprake is van een dienstbetrekking. De wet (lees: de belastingdienst of het UWV) kent alleen twee smaken: ondernemer of werknemer. Dit laatste is van wezenlijk belang. Als namelijk de Belastingdienst of de UWV wel meent dat er sprake is van een dienstbetrekking zullen die je als werknemer beschouwen en wordt je opdrachtgever met de loonheffingen en premies voor “gewone” werknemers geconfronteerd. Om dit te voorkomen is het belangrijk om je opdrachtgevers een zogenaamde VAR-verklaring te kunnen overleggen. Dit is een verklaring van je status als zelfstandig ondernemer. Vaak vragen opdrachtgevers er ook naar. Maar het is niet verplicht om een VAR te hebben. Sinds augustus 2009 zijn de regels rond het aanvragen van een VAR veranderd. Lees in de special meer informatie over de VAR.
De Besloten Vennootschap
In tegenstelling tot een Eenmanszaak is er een Besloten Vennootschap wel een rechtspersoon. Wanneer je - alleen of samen met anderen - een BV drijft ben je in principe niet aansprakelijk voor de schulden van de onderneming. Daar staat tegenover dat in het geval van oprichting van een BV je, samen met je medeoprichters, kapitaal moet "inbrengen" in de BV (dit wordt ook wel volstorten genoemd). Dit is de beroemde 18.000 Euro. Het kapitaal van de BV is in aandelen verdeeld en de aandelen zijn eigendom van de aandeelhouders. Voor de oprichting van een BV moet een notaris worden ingeschakeld hetgeen ook kosten met zich meebrengt. De notaris stelt een akte op waar ondermeer is vastgelegd wat het percentage aandelen is van elk van de oprichters. De BV wordt nu beschouwd als de ondernemer die winst behaalt waarover vennootschapsbelasting wordt betaald. In de Special wordt meer verteld over het oprichten, inrichten en runnen van een besloten vennootschap.
