Technoventure

Uitvinding in Bedrijf

Idee beschermen

Kun je een idee beschermen? De wereld is gebouwd vanuit ideeën en een goed idee kan heel veel geld waard zijn. Het probleem met een idee is echter dat het slechts een idee is. Het is een abstract concept en er bestaat nog geen concrete uitwerking van. Iedereen kan in een fractie van een seconde het idee overnemen en zeggen dat het hij of zij het toch echt zelf al had bedacht. Hoe kun je jouw idee hiertegen beschermen?

Vaak wordt aangeraden om het idee te beschermen door het te registreren bij een advocaat of een notaris en ook bestaan er diverse online diensten die dit voor je kunnen realiseren. Naast het feit dat er kosten mee gemoeid zijn wordt daarbij meestal gesuggereerd dat registratie juridische bescherming zou bieden. Dat is niet waar. Wel is het zo dat bij registratie vast ligt dat het idee op een bepaalde datum al bestond maar dat geeft je geen juridische bescherming of bepaalde rechten.

Idee beschermen door patentaanvraag, auteursrecht of merkenrecht?

Een uitvinding kan worden beschermd door een patent aan te vragen. Concepten (bijvoorbeeld een uitgeschreven concept voor een nieuw bordspel) kan door middel van een beroep op het auteursrecht worden beschermd. En een fancy naam voor – bijvoorbeeld – een stuk speelgoed kan via het merkenrecht worden vastgelegd.

Echter, de genoemde vormen van bescherming die vallen onder het zogenaamde intellectueel eigendomsrecht kunnen alleen worden toegepast wanneer het idee voldoende is uitgewerkt. Dus het “kale” idee alleen is niet beschermd. Het is juist een rechtsbeginsel dat abstracte ideeën vrij te gebruiken zijn en door een ieder naar eigen inzicht mogen worden uitgewerkt en toegepast. En dus alleen het uitgewerkte idee kan worden beschermd.

Idee beschermen door een patentaanvraag?

Bij een patentaanvraag is het dus niet voldoende om alleen aan te geven wat de uitvinding is. Om voor verlening van het patent in aanmerking te komen moet de uitvinder met een beschrijving en tekeningen zo nauwkeurig mogelijk aangeven hoe de uitvinding in elkaar zit en hoe deze gebouwd kan worden. En het is in het eerste jaar na indiening van de patentaanvraag nog mogelijk om met behulp van laboratorium experimenten aan te tonen dat de uitvinding echt werkt. Het is dus niet voldoende om te zeggen “de uitvinding betreft een koffiemachine waarin gebruik wordt gemaakt van koffiepads”. Het patent zal pas verleend worden wanneer de uitvinder precies uitlegt hoe de machine gebouwd wordt en hoe het ding werkt. En dit biedt een andere uitvinder de mogelijkheid om patent aan te vragen op een koffiemachine waarin gebruik wordt gemaakt van koffiepads maar die op een heel andere manier gebouwd is en anders werkt.

Vastleggen, registeren of deponeren van een idee

Zoals al is gemeld geeft het vastleggen, deponeren of registreren van een idee geen juridische bescherming. Het bewijst alleen dat hetgeen is vastgelegd al bestond op de datum van vastlegging. Toch kan dit wel eens helpen wanneer er door verschillende personen met hetzelfde uitgewerkte idee een beroep wordt gedaan op het auteursrecht. Dit recht wordt niet vastgelegd in een document want het copyright ontstaat automatisch bij het maken van het werk.

Vaak ontstaan er conflicten over wie als eerste bijvoorbeeld een bepaald format voor een nieuw tv programma heeft bedacht. Registratie van het format kan dan uitkomst bieden omdat zo kan worden vastgesteld wie zich eigenaar van het format mag noemen. Laat je echter niet intimideren door een registratie van de tegenpartij. Je mag ook gebruik maken van kladversies of zelfs getuigenverklaringen om je gelijk aan te tonen en het is nog goedkoper ook. En vergeet niet dat het werk ook bij registratie voldoende concreet en uitgewerkt moet zijn om aanspraak te maken op auteursrechtelijke bescherming.

Een idee beschermen met een geheimhoudingsverklaring kan wel

Wanneer je een idee met een bepaalde persoon in vertrouwen wilt bespreken kun je van te voren afspreken dat bepaalde zaken geheim worden gehouden. De plicht tot geheimhouding is echter niet in de wet vastgelegd (behalve in het geval van staatsgeheimen). Daarom wordt de afspraak tot geheimhouding van het idee meestal vastgelegd in een zogenaamde geheimhoudingsverklaring. Vaak worden deze ook wel NDA genoemd, naar het Engelse Non-Disclosure Agreement.

NDA’s bestaan er in vele soorten en maten maar meestal staan er wel bepaalde zaken in genoemd. Bijvoorbeeld tot wanneer de afspraak tot geheimhouding geldig is of wat de sanctie is wanneer de afspraak tot geheimhouding wordt geschonden. En met wie mag het geheim wel worden gedeeld (bijvoorbeeld een vertegenwoordiger van een bepaald bedrijf moet het idee intern met collega’s bespreken om tot een oordeel te komen)?