Technoventure

Uitvinding in Bedrijf

De patent procedure

Hoe verloopt een procedure voor een patentaanvraag? Als je denkt een echte uitvinding te hebben gedaan en je wilt deze met een patent beschermen dat moet deze worden aangevraagd. Het is mogelijk om een patent te verkrijgen op je vinding wanneer het gaat om een echte uitvinding (en dus niet alleen maar een idee), die nieuw en inventief is en bovendien praktisch toepasbaar. Ook is het noodzakelijk dat het idee tot de indiening geheim wordt gehouden. In de pagina over patent aanvragen wordt meer uitgebreid ingegaan over de eisen die gesteld worden om in aanmerking te komen voor een patent. Een patent kan per land worden aangevraagd of voor een aantal landen tegelijk. En de aanvrager moet zelf beslissen in welke landen het patent de uitvinding moet beschermen.

Eerst even iets over de algemene gang van zaken bij een patentaanvraag. Wie een patentaanvraag indient krijgt een datum van indiening. Deze datum is een belangrijke mijlpaal want wanneer het patent wordt toegekend is de datum van indiening ook de startdatum van het uiteindelijke patent. De geldigheidsduur van een patent is maximaal 20 jaar vanaf deze indieningsdatum en dus vanaf deze datum geniet de vinding 20 jaar bescherming tegen inbreuk door andere partijen. Deze belangrijke datum wordt ook wel de prioriteitsdatum genoemd.

De dag van indiening is tevens van belang omdat binnen 12 maanden na deze datum patent kan worden aangevraagd in een ander land en de prioriteitsdatum geldt dan in dat andere land ook als startdatum van bescherming van de uitvinding. Na het indienen van de patentaanvraag bekijkt de instantie die de aanvraag moet beoordelen of deze voldoet aan de basisvoorwaarden van een patent: is de vinding nieuw (in vergelijking met de stand der techniek), voldoende inventief en industrieel toepasbaar? En is het niet alleen maar een idee maar is de vinding voldoende uitgewerkt?

Na de beoordeling krijgt de indiener een rapport over de bevindingen. Dit rapport wordt in Nederland de schriftelijke opinie genoemd. Als de aanvraag niet direct wordt afgewezen omdat, bijvoorbeeld, het overduidelijk is dat de uitvinding niet nieuw is, krijgt de indiener nog de mogelijkheid om de beschrijving van de vinding of de claims aan te passen. Meestal duurt het een tijd voordat het rapport van de beoordelende instantie wordt verstuurd naar de indiener. Dit geeft de mogelijkheid om in de tussentijd nog extra bewijs te verzamelen (door bijvoorbeeld nog meer experimenten te doen) om te laten zien dat het niet alleen maar om een leuk idee gaat maar om een echte uitvinding.

Het aanvragen van een patent is specialistenwerk. Een octrooiaanvraag moet worden opgesteld volgens een bepaald format en je uitvinding moet zeer nauwkeurig worden beschreven in zogenaamde claims. Je kunt het natuurlijk zelf doen maar dat is niet verstandig. Vergeet niet dat het uiteindelijke octrooi de formele status heeft van een juridisch document en wanneer het wordt aangevochten door een andere partij (de concurrent!) moet je je voor de rechter te verdedigen. Je hebt er dus alle belang bij dat de aanvraag goed is opgesteld.

Een octrooigemachtigde is een persoon met meestal een natuurwetenschappelijke academische opleiding die niet zelden ook is gepromoveerd. Daarna heeft hij of zij een juridische opleiding gedaan om als beëdigd gemachtigde de wettelijke bevoegdheid te bezitten om voor derden octrooiaanvragen op te stellen en in te dienen. Daarna kan de gemachtigde de klant verder begeleiden en adviezen geven.

Octrooigemachtigden kunnen op verschillende manieren werkzaam zijn. Voor een bedrijf, als zelfstandige of als met een aantal gemachtigden bij elkaar in een maatschap of een BV. In principe mag je ervan uitgaan dat ze, evenals “gewone” juristen, per uur worden betaald. Een eerste intake-gesprek is vaak gratis maar check dit wel even alvorens je een afspraak maakt.

Voordat je naar een octrooibureau stapt is het verstandig om eerst zelf een indruk te krijgen of het idee wel nieuw is, het zogenaamde nieuwheidsonderzoek. Meer hierover kun je vinden op de pagina waar de vraag gesteld wordt bestaat mijn idee al?

Dan de patent procedure zelf. Voor het verkrijgen van een octrooi kun je kiezen uit een aantal routes:

De Nederlandse route

Dit is een relatief eenvoudige patent procedure waarbij elke aanvraag, die in het juiste format wordt ingediend, ook zal worden toegekend. Er wordt in dit geval een zogenaamd “stempel-octrooi” verkregen. Het interessante daarbij is dat elke aanvraag ook wordt getoetst op nieuwheid, inventiviteit en industriële toepasbaarheid. Echter, de uitslag van de toetsing is niet van invloed op het verlenen van het patent. Dit geeft voor de aanvrager een aantal belangrijke voordelen. Deze route wordt nogal eens genomen wanneer het belangrijk is om een octrooipositie in te nemen en zo snel mogeljk en relatief goedkoop een oordeel te hebben over de uitvinding, bijvoorbeeld om investeerders of subsidiegevers te overtuigen. Toetsing of het verleende patient ook daadwerkelijk rechtsgeldig is vindt alleen plaats indien er een conflict over is ontstaan, voor de rechtbank dus!

De Europese route

Deze route maakt het mogelijk om met één procedure in 19 Europese landen tegelijkertijd octrooi te verkrijgen. Het voordeel hiervan is dat je anders voor alle landen aparte patent procedures zou moeten starten. De datum van de indiening van de aanvraag wordt prioriteitsdatum genoemd. Na de verlening van het octrooi door het Europese Octrooibureau volgt omzetting van het octrooi in een pakketje nationale octrooien die vervolgens onder de respectievelijke nationale wetgevingen op het gebied van octrooien vallen. De geldigheidsduur van de octrooien in de diverse landen is 20 jaar vanaf het moment van indiening.

het Unitair octrooi voor EU-landen

Al jarenlang probeert de Europese Unie het voor elkaar te krijgen om één patent voor alle EU landen in te voeren. Dit wordt het Unitair octrooi genoemd. Net als bij de bovengenoemde Europese route zou ook hier gelden dat patent aanvragen dan niet meer in elk Europees land afzonderlijk moet plaatsvinden. Dat scheelt moeite, tijd en geld. Dat de invoering de afgelopen jaren steeds maar weer werd uitgesteld is met name te wijten aan Spanje en Italië die alleen wilden meedoen als hun eigen landstalen ook zouden worden toegestaan in de patentteksten. Na veel gedoe en na lang onderhandelen heeft in 2015 het Europees Parlement besloten om dan maar zonder de twee verder te gaan en de verwachting was dat in het begin van 2018 het eerste EU-octrooi een feit zou zijn. Echter, toen kwam de Brexit in beeld en dus is het op dit moment nog steeds niet geregeld en weet niemand hoe het verder moet. Doet Engeland straks wel of niet mee in het Unitair Octrooi?

De Internationale (PCT) route

De Patent Cooperation Treaty (PCT) is een verdrag tussen ongeveer 100 landen waaronder alle belangrijke (Westerse) industrielanden. Dit is in feite een patent procedure van maximaal 30 maanden waarna het vervolg op Europees of Nationaal niveau plaats vindt (de nationale fasen).

Onderdeel van de patent procedure tijdens de Europese- en de PCT-route een zogenaamd nieuwheidsonderzoek welke door het PCT-bureau wordt uitgevoerd. Immers, nieuwheid is één van de drie eisen waaraan een uitvinding moet voldoen om gepatenteerd te kunnen worden. Hiervoor wordt de vinding vergeleken met wat er bekend is over het probleem waar de vinding een oplossing voor biedt op de dag voorafgaand aan de indiening. Dit wordt wel genoemd de “Stand der Techniek” of in het Engels de “Prior Art”. Hierbij gaat het niet alleen over documenten maar iedere openbaarmaking van de uitvinding. Als de vinding al openbaar is gemaakt (al dan niet per ongeluk) behoort deze tot de “stand der techniek” en is dus niet nieuw meer.