De eisen waaraan je uitvinding moet voldoen voor bescherming
Een patent behoort tot de zogenaamde intellectuele eigendomsrechten (IE). Dit wordt ook wel IP of IPR genoemd naar het Engelse "Intellectual Property Rights". Tot IE behoort naast het patentrecht ook nog het merkenrecht, het modellenrecht, het kwekersrecht en de topografie van halfgeleiderproducten. Tevens valt hier ook nog het meer bekende auteursrecht onder. Deze laatste is enigszins afwijkend omdat zij automatisch wordt verleend wanneer je een tekst hebt geschreven, ook al dit niet formeel gebeurd door een officiële instantie en ontbreekt het bekende symbool: ©.
Waar moet een octrooi aan voldoen?
Uitvindingen waar octrooi op is verleend zijn er in alle soorten en maten. Van de briljante uitsparing in het beschuitje tot het nieuwe medicijn waar jarenlang onderzoek aan is voorafgegaan. Naast de klassieke nieuwe uitvinding kan het ook gaan om een verbetering van een product (al dan niet reeds geoctrooieerd), van een productieproces of werkwijze (een productiemethode), maar ook om een nieuwe toepassing van een al bestaand product. Ook op een (nieuwe) combinatie van bestaande producten of werkwijzen kan octrooi verleend worden. Een uitvinding is een uitvinding wanneer het gaat om “het verrassende praktische resultaat van creatief menselijk handelen”. Hiermee verschilt het ook van een ontdekking omdat dit gaat over het vinden van iets dat er al was. Ontdekkingen komen dus ook niet in aanmerking voor het verlenen van een octrooi. Er zijn een drietal eisen waaraan een vinding moet voldoen wil het voor octrooibescherming in aanmerking komen. Dit zijn:
- Nieuwheid: de uitvinding mag niet behoren tot "de stand der techniek". Dit houdt in dat de uitvinding niet in de openbaarheid (het publieke domein) mag zijn gebracht voorafgaand aan indiening van de octrooiaanvraag.
- Inventiviteit: de uitvinding mag "niet voor de hand liggen". Voor iemand die werkzaam is in hetzelfde vakgebied mag het niet volstrekt logisch zijn om hetzelfde te bedenken. De vinding moet een verrassende oplossing bieden voor een bestaand technisch probleem. Met name over het subjectieve punt van de inventiviteit ontstaat in de praktijk nogal eens discussie met de examiner (een octrooiaanvraag wordt beoordeeld door een examiner).
- Industriële toepasbaarheid: de uitvinding moet praktisch toepasbaar zijn.
De beschrijving van de uitvinding in de octrooiaanvraag moet zodanig helder zijn dat een deskundige deze kan begrijpen en toepassen.
Geheimhouding is cruciaal om een octrooiaanvraag toegekend te krijgen
Het is bij velen wel bekend dat een publicatie waar de uitvinding in vermeld staat absoluut een show-stopper is voor een mogelijke verlening van een octrooi. Geheimhouding is cruciaal totdat de octrooiaanvraag is ingediend!!
Hierbij gaat het niet alleen om een formele wetenschappelijke publicatie maar om elke vorm van het openbaar maken van de vinding waardoor het idee in het zogenaamde publieke domein terecht komt. Dus alle publicaties zoals artikelen in (wetenschappelijke) tijdschriften en kranten, hoofdstukken in boeken, posters, proefschriften, abstracts op internet, abstracts in congresverslagen zijn een probleem.
Ook persoonlijke correspondentie in de vorm van brieven, faxen of mails maar ook mondelinge overdracht in de vorm van een lezing, al dan niet met behulp van een powerpoint presentatie, moet worden vermeden. Dit geldt niet voor werkbesprekingen en besloten vergaderingen, waarbij men weet wie de aanwezigen zullen zijn. In zulke gevallen is het echter verstandig om de aanwezigen te wijzen op het besloten karakter van de bijeenkomst omdat je van plan bent om een octrooiaanvraag in te dienen. Vaak is het echter zo dat werkbesprekingen worden aangekondigd door middel van flyers en posters op prikborden in een organisatie zoals een universiteit. In zulke gevallen weet je niet wie de toehoorders allemaal zullen zijn en is het dus verstandig om niets over de vinding te zeggen.
Wanneer een vinding in de openbaarheid is gebracht is het voor de nieuwheid niet van belang of iemand kennis heeft genomen van het idee of niet. Alleen het feit dat de vinding in het publieke domein is gebracht is voldoende om octrooiering te blokkeren. Dus schrijf het idee in het zand van het strand van een onbewoond eiland in de Stille Zuidzee en het is niet meer mogelijk om te kunnen octrooieren!
Pas op met het beschrijven van je uitvinding!
Het is een misverstand om te denken dat het in abstracte termen beschrijven van de vinding en het weglaten van details geen problemen zal opleveren. Als in de summiere beschrijving de nieuwheid al wordt prijsgegeven kan het zo zijn dat de vinding al niet meer octrooieerbaar is. Dit gebeurt met name nogal eens in interviews.
Niet alles van een vinding hoeft nieuw te zijn om een octrooi te kunnen aanvragen. Vaak is het zelfs zo dat een vinding diverse elementen bevat die afzonderlijk al gepubliceerd zijn in verschillende publicaties. In dergelijke gevallen is octrooiering van de gecombineerde vinding alleen nog mogelijk indien de combinatie iets nieuws en verrassends oplevert.
Niet zelden is het indienen van de octrooiaanvraag een race tegen de klok omdat op een bepaalde datum de vinding wordt gepubliceerd. In dat geval is de datum van openbaarmaking van belang. Voor een een wetenschappelijk artikel geldt dat de verzenddatum van het tijdschrift de datum van openbaarmaking is. Voor een proefschrift is dit de datum dat het proefschrift de drukkerij verlaat.
De volledige beschrijving van de uitvinding op basis waarvan het octrooi wordt verleend wordt het octrooischrift genoemd. Een octrooischrift heeft een typische opbouw. Eerst wordt een opsomming van de "stand der techniek" gegeven en wordt het bestaande technische probleem beschreven. Vervolgens verschijnt de vinding ten tonele als de verrassende en inventieve oplossing voor het probleem. Het schrijven van een octrooiaanvraag is een zeer specialistisch werk waarvoor het beste een octrooigemachtigde kan worden ingeschakeld. Dit is een beëdigd deskundige die zowel wetenschappelijk / technische als ook juridisch is geschoold. Een octrooigemachtigde werkt als vertrouwenspersoon onder strikte geheimhouding vaak nauw samen met de uitvinder om de vinding zo goed mogelijk te kunnen beschrijven vanuit een juridische invalshoek.
De inkeping in het beschuitje
De oorspronkelijke uitvinder van de inkeping in het beschuitje en Bolletje
hebben elkaar verschillende keren voor de rechtbank ontmoet.
Uiteindelijk heeft dit tot een licentieovereenkomst geleid.
- 8 februari 2011: Na lang touwtrekken heeft nu het grootste deel van de EU-lidstaten aan de Europese Commissie de opdracht gegeven om met voorstellen te komen voor een Europees Octrooi. Dit octrooi zal overigens niet geldig zijn in heel Europa omdat Spanje en Italië er nog steeds niet mee instemmen.